Đình làng được xây từ thời Hậu Lê (khoảng thế kỷ XVII) với những cột làm bằng gỗ Mần Lái cứng hơn cả gỗ lim, to đến vài ba người ôm mới xuể. Trên mỗi bức cốn, đòn bẩy, đầu dư, câu đầu, cửa võng… là những hình tượng rồng, phượng, hoa, lá được trạm trổ tinh vi với những sắc thái khác nhau. Đình gồm năm gian, hai chái tiền đường, ba gian ống muống và một gian chái hậu cung.

 Đình làng Quan Lạn (ảnh: internet)

Đình làng Quan Lạn khác với mọi ngôi đình khác: đình thờ Vua chứ không thờ Thần. Đình thờ vua Lý Anh Tông, người sáng lập ra thương cảng Vân Đồn, một cảng ngoại thương lớn bên dòng sông Mang (đất Quan Lạn bây giờ) cách đây hơn 800 năm (1149). Vào đời Trần, đoán trước âm mưu xâm lược Đại Việt lần thứ 3 của giặc Nguyên Mông, phát huy địa thế hùng vĩ, hiểm trở của vùng biển địa đầu, người dân Quan Lạn rào làng, đắp lũy được sự chỉ huy của ba anh em họ Phạm (Phạm Công Chính, Phạm Quí Công, Phạm Thuần Dụng) huấn luyện dân binh, mỗi người dân là một người lính. Năm 1287, ba anh em họ Phạm đưa đội dân binh làng Quan Lạn gia nhập đạp quân của Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư, dựng trận mai phục trên dòng sông Mang ngay tại đất Quan Lạn.

Đây là một trong số ít những ngôi đình cổ còn giữ được đến nay (ảnh: internet)

Hội làng Quan Lạn được tổ chức vào ngày 18/6 (âm lịch) để kỉ niệm chiến thắng quân Nguyên Mông  và chiến công của Trần Khánh Dư. Hội được tổ chức ở đình Quan Lạn. Nét độc đáo và cũng là hoạt động chính của hội là đua thuyền. Dân làng chia làm hai phe Đông Nam Văn và Đoài Bắc Võ để tập luyện từ ngày 13. Ngày 16 làm lễ nghinh thần: dâng lễ rước bài vị của Trần Khánh Dư từ nghè về đình. Chiều ngày 18/6 các thuyền đua tập hợp biểu diễn tượng trưng cho ba lần đánh thắng quân Nguyên và đến tế tại miếu. Sau lễ tế, cuộc đua bắt đầu.

 
Rộn rã ngày hội đua thuyền (ảnh: internet)

Lễ hội làng Quan Lạn giàu tính truyền thống và thể hiện tinh thần thượng võ của dân tộc ta chống giặc ngoại xâm, bảo vệ chủ quyền đất nước.

Trinh Anh
Caudulich.com